بخش سوم:

باز نشر سه شیوه متفاوت از کاربرد «ی» نُکره در آخر واژه ها.

1-کاربرد نوشتاری کسره ( کِ ) حرف (ی) و حرف «ی» کسرده دار (یِ) در اخیر واژگان.

اکثر شُعرا و نویسنده گان هفت نوع تلفظ «واج» ها را در نوشته های خود خلط میکنند، که این شیوه خوانش، روانی کلام و مفهوم واژه و حتی بیت را تغیر میدهد.

بطور مثال:

اگر بنویسیم: ( دندانت رنگ شیري است) یعنی سپید است، در تلفظ اخیر واژه (شیر+ی) که حرف (ی) اخیر واژه تشدید بسیط تلفظ میگردد. اگر مطابق اختیارات شاعری بگوییم :

( این پیاله ی شیرِ من است) پس در آنصورت لازم است که حرف (رِ) واژه (شیر+ِ) را به جای «ی» نکره «کسره» بدهیم.

اگر چنین بنویسیم : (مثل طفلِ داخلي گهواره). درین جمله مفهوم چنین استنباط می دهد، گویا گفته ایم: مثل طفل وطنی (افغانستانی.) این درحالیست که مُراد شاعر (... داخلِ گهواره) است. منظور اینست که یک طفل در گهواره خواب است...

و یا اگر بنویسیم که (دندان های شیری ی شما) لازم است، حرف (ی) واژه «شیر» را با «ی» کسره دار (شیر+ یِ) بنویسیم، درین نوع تلفظ اکثر شعرا به جای دو هجای کوته در مصرعِ که نوشته شده، نیازمند باشند؛ استفاده میکنند.

روی هم رفته، متناسب با میزان استعداد و برداشت هایم از مطالعات تجویدی، نگارشی و عروضی با ارائه (7) نمونه ذیل، به جنجال های نوشتاری پیرامون «ی»نکره چنین پیشنهاد می نمایم:

- نوع اول ( پسر عشقی شما)- غلط.

- نوع دوم ( پسر عشقی ی شما)- غلط.

- نوع سوم( پسر عشقیِ شما)- درست.

- نوع چهارم(عشقی که به دل ...)-غلط.

- نوع پنجم (عشقِ که به دل )- درست.

- نوع ششم ( آقا عشقِ است)- غلط

- نوع هفتم( آقا عشقی است)-درست.

2-این که از سوی دانشمندان پارسی، تاکنون برای »ی« نکره یک »رسم الخط« مشخص تهیه نشده است؛ جا دارد ویراستاران درین باب، ازین قانون پیروی کنند:

در آخر هر واژه ای که ضرورت به «ی» نُکره می شود، از همان «ی» ساده استفاده کنند، اما اگر برای تلفظ بسیط هر واژه که در آخر آن «ی» بسیط تلفظ میشود از این سمبول«ي» استفاده شود، بهتر است.

مثال: عشق و عاشقي، آهنگ میهني، جهان فاني...

نوت: اگر همین شیوه آوایی «ي» بسیط مانند، شیر(حیوان) و شیر (خوراکی مایع) که در سط قرار بگیرد، بنابر نداشتن حرف«ی» مشخص از همان یک »ی« ساده مثل گذشته استفاده شود.

3-اگر بنابر دلایلی با دو کاربرد اول موافق نبودید، باین ترفند جدید «ی» بسیط را با«ی» نکره در تلفظ و نماد از هم جدا سازید.

هر گاه در اخیر واژه گان با «واج» های که با «ی» بسیط ختم میشوند، حرف قبل از «ی» را با گذاشتن یک «کسره» بسیط نمایش بدهیم؛ یعنی اگر آخر هر واژه ای که با حرف «ی» به پایان رسیده و حرف قبلی آن «کسره» نداشته باشد بدین معنیست که آین واژه به افزود «ی» نکره تلفظ و معنی متفاوت دارد. این تفاوت و مشخص سازی ی «نکره» و «ی» بسیط را در مثال زیر ببینید.

- جزای مرتکبین جُرم فردِی است/ یعنی هر شخص مجرم در جرمی که مرتکب گردیده خودش پاسخگوست.

درین مثال حرف«د» یک کسره دارد بدین مفهوم حرف «ی» که آخر آن قرار دارد «ی» بسیط است.

- در کوچه فردی را دیدم/ یعنی در کوچه یک شخص را دیدم.

درین مثال حرف «د» قبل از «ی» کسره ندارد بدین مفهوم که حرف «ی» همان ی «نکره» است.

امیدوارم سرایشگران و ویراستاران عزیز متوجه این باریکی در نبشته های خویش گردند، ورنه خواننده های که با عروض آشنایی ندارند، هم شعر را غلط تلفظ میکنند و هم برای شان مفهوم گُنگ میباشد.